از تولد تا قیام (بخش ششم)

میرزا در رشت به دستور کنسول روسیه تزاری به علت فعالیت آزادی خواهانه اش از حق اقامت در موطن و ماوای خود محروم شده بود و لذا چندی در تهران اقامت گزید و اعتراضش را علیه بیدادگری های همسایه شمالی بلند کرد اما گوش شنوایی وجود نداشت و اگر داشت امکان جلوگیری نبود .

میرزا کوچک خان در دوران اقامت در تهران از کارهای نا به هنجار برخی از مجاهدین افسرده شده حتی باعبدالحسین خان معز السلطان که بعد از فتح تهران لقب سردار محی گرفت و نمی خواست یا نمی توانست از اعمال مجاهدین جلوگیری نماید قطع رابطه کرد و با آنکه در نهایت سادگی و فقر می زیست از پذیرفتن کمک های مادی سردار امتناع می ورزید .

میرزا عقب افتادگی ایرانیان را نتیجه بی فرهنگی می دانست ومصمم بود تا آن اندازه که در خور امکان باشد به افتتاح مدارس بپردازد و سطح تعلیمات و معرفت عمومی را گسترش دهد و معتقد بود که تعلیمات مدارس حتما باید اجباری و مجانی باشد تا آنکه همه افراد کشور از مزایای علم و دانش یکسان استفاده ببرند و استعدادها پرورش بیابند و این توفیق جزء در سه سال آخر عمر جنگل بدست نیامد و علتش گرفتاری های همیشگی سران در دفع معاندین وخنثی کردن عملیات منافقین بود .