از تولد تا قیام (بخش پنجم)

فئودر توپچی آلمانی که همراه مجاهدین بود در یکی از جنگها اظهار تاسف کرد که اگر توپی بر فراز فلان کوه می توانستیم مستقر کنیم قطعا کار جنگ به نفع مجاهدین پایان می یافت , میرزا فورا دست به کار شد و به کمک چند تن از مجاهدین , توپ را بالای کوه برد و در نتیجه شکست به اردوی خصم صدمه به کمر میرزا رسید که این درد کمر را تا آخر عمر به همراه داشت .

میرزا در ((علی شاه عوض )) به مجاهدین گیلانی پیوست و در فتح تهران شرکت نمود و در جنگ سه روزه مجاهدین با قوای استبداد مامور جبهه قزاقخانه بود .

در شورش ((شاهسونها)) همراه یفرم و سردار اسعد به کمک ستارخان شتافت , لیکن بیمار شده و به تهران برگشت و با طغیان ((ترکمن ها )) که به تحریک شاه مخلوع روی داده بود داوطلب جنگ شد و به ((گمش تپه)) رفت . در جریان یکی ازاین مبارزات کوچک خان مورد اصابت گلوله شورشیان قرار گرفت و مجروح شد ; میرزا را به روسیه فرستادند ولی نه از نظر ترحم و شفقت بلکه از محمد علی شاه دستور داشتند وی را طعمه ماهی های دریا کنند ; کاپیتان کشتی ((قارص)) که مردی سلیم النفس بود زیر بار این عمل ناجوانمردانه نرفت و از اجرای فرمان محمد علی شاه سر پیچید و پزشک کشتی را برای مداوای میرزا طلبید و هر دو نفر از زخم میرزا که از ناحیه سینه مجروح شده بود مواظبت کردند و به بادکوبه اش بردند . میرزا پس از چند ماه مداوا در بادکوبه و تفلیس به گیلان برگشت و بازگشتش مقارن با ختم غائله محمد علی شاه در گمش تپه بود .